Afghan music and dance – Afgańska muzyka i taniec

(Scroll down for Polish version – polska wersja ponizej)

Afghans attitude towards dance and music is peculiar. On the one hand, it is harshly criticised by more conservative and radical groups of Pashtun society, on the other, one can easily notice their fondness for music*. Quoting my Pashtun colleague, “Pashtuns love music, they just don’t want their children to do it”

Let’s begin the Attan

Pashtun fondness of music has a strong tribal and ancient roots, dating back before the arrival of Islam to this region. One of the proof of these ancient traditions is Attan dance. This is a ‘walking’ dance, mainly performed in a circle, which traditionally expressed paying respect to the fire. It used to be danced together by men and women, however with the coming of Islam, the sexes became separated. Nowadays it is mainly performed by men, and epitomising masculinity and warrior-ship, and aiming to bring warriors to a closer touch with Allah before the battle. It symbolises masculine power, virility and unity.

Attan is performed by several or even few hundred male dancers, who follow each other in circles in the rhythm of a drum beat of a low and deep pitch. According to my Afghan contacts, the biggest Attan, attended by about 2000 men, was performed to celebrate Hamid Karzai’s election as the President of Afghanistan in 2004.

Rhubab is another instruments accompanying in attan. It is considered a national instrument of Afghanistan and is called ‘a lion of instruments’. It is composed of three strings and is similar to a lute. Playing on rhubab is not a piece of cake as it requires very skilled hands. However its sound is incredibly deep, clear and emotional. Interestingly,  sound of rhubab inspired a popular Polish singer, Seweryn Krajewski, and features an intro to his famous song – ‘Płoną góry, płoną lasy’ (‘Mountains and woods are burning’).

Another common three-stringed instrument is sitar, which originally comes from India. The link below will lead you to the most beautiful performance I have ever heard on this instrument, by Pashtun musician, Kifyat Shah Bacha:


Music in Afghanistan was thriving during the time of the Soviet occupation and in 1970s and 80s. However, the following decades was marked with civilian wars and increasing radicalisation in the wake of the Talibans. During their rule, music and singing in particular was considered sinful and was frowned upon. This period made a significant dent in the strings of an Afghan music. Currently, the times of the international intervention contributed to rebirth and invigoration of the Afghan musical scene.

Traditional instruments are treated by Afghans with pride and are often heard in the most popular hits. In cities, the records of the most famous singers are readily available in shops and on the markets, as well as on the Internet (Afghans often do not recognise an idea of intellectual property and do not tell the difference between the original piece and the counterfeit). The music is also revered in a more traditional ways during weddings, where one can invite beloved Afghan musicians. Those who have some cash to splash, can even invite musicians and singers for a private concert. Every so often, Afghan migrant workers, working in Dubai or elsewhere, bring such artists to their countries of residence for concerts. And with it, they bring a glimpse of their beloved culture.

Modern Afghan music is very diverse in quality, sound and instrumental performance. When it comes to the content, the key themes include love and poetry, as well as some serious patriotic tunes, expressing deep love for the fatherland Watan, and its people, the nature. It conveys nostalgy, homesickness of artist often living abroad, and their deep sadness due to the destruction caused by continuing wars. There are also great songs about love to mother.

Afghan artists are predominantly males, often living abroad, making music as their passion after work hours. For example the famous and beloved Afghan artist Latif Nangarhari (see the video above) works full time as a tube driver in London.

Music, women and import

Female artists and singers are a rare breed in Afghanistan. Female performances are often criticised by more radical groups of the society, even though Afghans enjoy listening to female vocals. One of the most popular Pashtun female artists, Gul Panra, lives in Pakistan and is cherished to the extent that other artists sing out about the beauty of her voice (one of my favourite songs by Gul Panra is here) . However, other female singers, who live in Afghanistan were often not so lucky. They faced blackmails and threats from the Taliban (or even from their own families) and were ordered to give up this disgraceful profession. In many cases it was all talk and no action, however in some cases the families reclaimed the family honour by killing such a ‘naughty daughter’. It is therefore not surprising that female singers often live abroad, in Pakistan, Dubai, Europe or in the US.

As much as the profession of female singer is in general relatively tolerated, dancer career is a no-go in Afghanistan. Public dance performed by women is considered as sinful and disgraceful to the honour of a family. In order to meet Afghan artists’ demand for female dancers (e.g. for the videos and concert performances), one has to turn to import.

Neighbouring Tajikistan is the top destination, where Afghan male artists travel to record videos. Tajikistan, located to the north of Afghanistan, is a poor post soviet republic. Its young women, stricken by poverty (or seeking for a glimpse of fame) are eager to perform, sometimes in not-so-modest outfits. From the author’s observation and discussions with Afghans, it turns out that Tajik girls are popular not only for dance, but also for fulfilling other needs. But this should be the subject of yet another post!

Yet, to give some credit to the dancers, they are very much appreciated and revered when they perform a traditional dance called qatagan, which is of Tajik-Uzbek origin.  Qatagan is performed in a traditional Afghan outfit, completely covering the whole body. Nevertheless, it is often very sensual and purely enchanting, like the one performed in the recent video ‘Yek Qadam Pesh’ of yet another famous Afghan singer Jawad Sharif

Afghan music encapsulates the whole of culture and history of Afghanistan: its ethnic and linguistic diversities and unities, love of the fatherland, promise of something elusive and inaccessible. Despite all the damages caused by the Taliban regime to the music, it has never been completely rooted out from the Afghan culture. It has been and still is the means to express emotions and feelings, of which none of the political or religious regime is able to suppress.

*This article is based on the author’s interaction with Pashtun Afghans. Some other ethnic groups may have different approaches. This is only a viewpoint and does not represent the whole Afghan society.

Afgańska muzyka i taniec

Podejście Afgańczyków do tańca i muzyki jest bardzo specyficzne; z jednej strony jest ona bardzo mocno krytykowana przez konserwatywnych i radykalne warstwy społeczeństwa szczególnie Pasztuńskiego, z drugiej strony zamiłowanie do muzyki u Afgańczyków jest wszechobecne. Słowami jednego z moich Pasztuńskich kolegów: ‘Pasztunowie uwielbiają muzykę ale nie chcą, żeby ich dzieci ją wykonywały’.

Attan czas zacząć

Zamiłowanie do muzyki u Pasztunów ma silnie plemienne, pogańskie korzenie jeszcze z czasów przed przybyciem na te tereny Islamu. Dowodem pogańskich tradycji jest taniec Attan. Jest to swego rodzaju taniec ‘chodzony’ wokół koła, który był wykonywany tradycyjnie dla uczczenia ognia, wspólnie przez kobiety i mężczyzn. Z przybyciem Islamu doszło do separacji płci w tańcu. Obecnie jest on wykonywany przez kobiety wyłącznie w towarzystwie kobiecym i przez mężczyzn w towarzystwie męskim. Jednak taniec ten jest zdecydowanie traktowany jako atrybut męski, który od czasów Islamu został zmodyfikowany do tańca wykonywanego przez wojowników w celu bliższego kontaktu z Bogiem przed pójściem do walki.  Jest on symbolem męskiej siły, wigoru i jedności.

Wykonywany on jest przez dwóch do nawet kilkuset tancerzy, ktorzy podążają za sobą w kole przy wtórze rytmu wybijanego przez bębny o transowej głębokości i bardzo niskim rezonansie. Wedle moich Afgańskich kontaktów, największy Attan został wykonany na cześć wyboru Hamida Karzaia jako Prezydenta Afganistanu w 2004 roku w Kabulu, w którym to uczestniczyło około 2 tysięcy mężczyzn.

Innymi instrumentami wtórującymi attanowi jest też rubab, uważany za narodowy instrument Afgański i nazywany ‘lwem instrumentów’. Jest to instrument 3-strunowy instrument, podobny do lutni. Granie na tym instrumencie jest bardzo trudne i wymaga wysokich umiejętności. Jednak dźwięk jest niesamowicie głęboki, czysty i sentymentalny. Co ciekawe, dźwięk tego niesamowitego instrumentu zainspirował naszego znanego polskiego muzyka, Seweryna Krajewskiego, a można go usłyszeć we wstępie slynnej piosenki Czerwonych Gitar – ‘Płoną góry, płoną lasy’.

Innym popularnym instrumentem strunowym jest sitar, również o trzech strunach, który jest pochodzenia Indyjskiego. Najpiękniesze wykonanie jakie usłyszałam na tym instrumencie, przy wtórze męskiego głosu można usłyszeć tutaj:

Gdybym miał sitarę..

Muzyka bardzo rozwijała sie w czasie  sowieckiej inwazji w latach 70tych i 80tych, jednak kolejna dekada wojen domowych i radykalizmu w wykonaniu Talibów, kiedy śpiew uznawany był za grzeszny i potępiany, bardzo mocno nadszarpnęła struny muzyki Afgańskiej. Obecnie, lata międzynarodowej inwazji przyczyniły się do odrodzenia sceny muzycznej Afganistanu.

Tradycyjne instrumenty są przez Afgańczyków traktowane z dumą i są elementem większości afgańskich hitów. W miastach muzyka jest popularna, płyty afgańskich i regionalnych artystów są powszechnie dostępne w sklepach (Afgańczycy nie uznają praw autorskich i różnicy między oryginałem a piractwem) i w Internecie. Jednak muzyka jest również chołubiona w bardziej tradycyjny sposób, na przykład na weselach, gdzie można nawet zaprosić znanych afgańskich muzyków. Ci którzy mają za co, nawet zapraszają artystów na domowe koncerty, a imigranci np. W Dubaju nawet sprowadzają takich artystów na koncerty do siebie za granicę.

Współczesna Afgańska muzyka jest bardzo różnorodna w koloryt, jakość i instrumentalne wykonanie. Jeśli chodzi o zawartość, przeważa tematyka miłosno-poetycka a także patriotyczna, wyrażająca głęboką miłosć do Watan – kraju, jego ludzi i przyrody, tęsknotę i nostalgię imigrantów, a także głęboki smutek z powodu zniszczenia i wojny. Są też przepiękne piosenki o miłości do matki.

W większości, Afgańscy piosenkarze to mężczyzni, często żyjący na emigracji, którzy wykonują muzykę jako pasję, po godzinach. Mimo, że w Afganistanie są znani i kochani, na emigracji są kierowcami autobusów, jak w przypadku Latifa Nangarhari (poprzedni link).

Muzyka, kobiety a import

Kobiety – piosenkarki są raczej rzadkością. Kulturowo i religijnie jest to mocno krytykowane przez konserwatywne elementy, mimo, że Afgańczycy bardzo lubią piosenki wykonywane przez kobiety. Jedna z najpopularniejszych piosenkarek, Gul Pana, mieszka w Pakistanie i jest tak bardzo lubiana, że nawet inni piosenkaże wyśpiewują pieśni o uroku jej głosu. Jednak w przypadkach innych piosenkarek, dochodziło nawet do szantażów ze strony Talibów, i nakazy żeby porzuciły one ten niegodny fach pod groźbą śmierci. W wielu przypadkach było to tylko czcze gadanie, jednak czasem nawet rodziny piosenkarek wymierzały im sprawiedliwość śmiercią, uważając ten zawód za ujmę dla honoru rodziny. Często piosenkarki Afgańskie mieszkają poza granicami, w Pakistanie, Dubaju, Europie czy w Ameryce.

O ile jeszcze kobiety – piosenkarki są stosunkowo tolerowane i lubiane, o tyle zawód tancerki nie istnieje w Afganistanie. Tańczenie publicznie przez kobietę jest uznawane za grzeszne i haniebne dla całej rodziny. Dla zapełnienia popytu na tancerki np. do teledysków albo na koncerty, afgańczycy uciekają sie do importu. Najbardziej popularnym krajem do którego wybierają się Afgańscy artyści by nagrywać teledyski jest Tadżykistan.  Sąsiadując na północy z Afganistanem, jest to bardzo biedna, poradziecka republika, gdzie zdesperowane biedą młode dziewczyny bardzo chętnie godzą się na taniec w teledyskach, często we wcale nieskromnych wdziankach. Tadżyckie dziewczyny są popularne wśród Afganczyków nie tylko w celach tańca ale również w zaspokajaniu innych potrzeb, ale to już temat na inny artykuł.

Z drugiej strony, innym rodzajem tancerek, są te wykonywujące tradycyjny Afgański taniec qatagan, który jest Tadżycko – uzbeckiego pochodzenia. Qatagan jest wykonywany w tradycyjnym, Afgańskim stroju, który kompletnie zakrtywa ciało, często razem z dłońmi, jest bardzo czarujący, zmysłowy i w przeciwieństwie do wygibańców wykonywanych do nowoczesnych rytmów, wywołuje wśród Afgańczykow raczej pozytywne wrażenia i podziw. Najnowszym hitem z wykonaniem qatagan w teledysku jest ‘Yek Qadam Pesh’ Jawida Sharifa:

Muzyka Afgańska jest jakby kapsułką całej kultury i historii Afganistanu; plemienną jedność i siłę, różnorodność językową i etniczną, miłość do kraju i kobiety, obietnicę tego co niedostępne. Jednak mimo ogromnych zniszczeń jakie przysporzyły muzyce czasy Talibów, nie została ona kompletnie wykrzewiona, bowiem jest częścią natury człowieka i środkiem ekspresji uczuć i emocji, których nie jest w stanie pohamować żaden reżim polityczny ani nakazy religijne.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s