Weekend the Afghan way – Weekend po Afgańsku

Kabul, 21 July 2012

While international media are busy showing increasing attacks on government officials and international aid staff, I am wondering whether anyone in the West ever thought what an Afghan weekend looks like. In Afghanistan, Friday is the only day off during the week, and it is often used to its full potential by Kabuli crowds seeking some respite after a long and tiring week.


The capital of Afghanistan, Kabul, is one of the highest located capitals in the world, at almost 1800 m above the sea level. It is surrounded by majestic mountains of the Hindu Kush. From the early morning hours Kabul heats up and discharges incredible amounts of dust and smoke that hides faraway mountain ranges. It is not a surprise that on Friday morning, the Kabulis  who can afford it,  pack up their families and food in a white Toyota corolla (I suppose the only car make known by Afghans) and off they go for a little picnic.

Buru Bekheir or enjoy your journey!

The whole trip party comprises of 6 persons: the Director of an Afghan organisation where I work, his wife and children, little daughter Khadeeja, teenage daughter Laila, a son Obaid, and myself. The streets of Kabul are full of bustle and chaos. The only effective way to communicate as a driver is a generous use of a horn. The horn conveys a variety of messages – from anger on sly driver cutting in, prompting a clumsy one to hurry up, a greeting or an information ‘this is my turn to get on the roundabout/crossing – let me in!’.

It is apparent that a majority of wealthy inhabitants of Kabul are planning a picnic in Salang pass, where we go, because there is a huge traffic on the road leading there and further to Mazari Sharif. Just before leaving the city, we stop by to grab a little fast food, a deep fried flat bread with dill (bulani), washed down with some yoghurt. Such delights can be bought from the stalls on both sides of the road, offering a plethora of fruits, kebabs and drinks. The most zealous sellers approach the cars and try to sell their goods through their windows.

Once we leave Kabul, we notice dry meadows and orchards, vineyards and gardens spread along both sides of the road. Here and there, I notice green flags peppered on these meadows. They stand as a symbol and commemoration of Shahids, martyrs who died defending Kabul during the Soviet invasion in 1979 and their demise in late 1980s. A little further away from these memorials I see another sort of ‘memorial statues’. These are hundreds of rusting tank wreckages, abandoned by the Soviet soldiers during the battle. This time, they represent defeat of the Soviet army from the hands of mujahedeens in 1989, after which Soviet-backed government in Kabul has been toppled and replaced by the mujahedeens.


About two hours later we arrive to the Salang Pass that leads further to Mazar-e-Sharif. In the summer, driving through this pass is spectacular. Majestic mountains, spring flowing along the road and fresh air make the driving a pure pleasure. But in the winter, driving through the pass can be killing. Steep, narrow and icy road, avalanches, snowstorms and traffic in the tunnels under the mountains are only few of attractions awaiting courageous drivers ready to hit this road. The road itself is very curvy and narrow but it doesn’t really stop Afghans from taking over lorries crawling their way up at their own pace. Lorries themselves are an expression of pure artistic folklore! Their car frame as well as tarpaulin are decorated with colourful and kitchy patterns that make them look more like circus caravans.


Spring, melon and fish

Soon we find a little exit from the road and park the car by the waterspring. We take a huge melon from the back of the car, little knife and mattress and we spread ourselves under a walnut tree. Boss’s wife cuts melon very skillfully and soon it is devoured by our bunch. Down below, on the shore of the waterspring, there are little, makeshift arbours, occupied by some other families. Some of these families are really well prepared for the picnic: they brought food, fruits, pans, portable cookers and flasks filled with green tea.  Very soon my nose picks up a smell of delicious lamb dish, coming out from an arbour. This family will be feasting here all day. We are going down to the spring, of which water is pristine, clear and cold. Soon after we get back to our car and head off to a nearby restaurant for the treat of the day – smoked fish.


Afghan restaurant differs significantly from an European one. Let’s start from the name. A Restaurant is called by Afghan a hotel, while hotel is called a hostel. Every respectful hotel can offer a few seats in the garden – and always on the carpets. These are often kept at some distance from one another, they are large and wide so that to accommodate from 5 to 10 people. This restaurant offers roofed pavillions at the shore of the river. They are divided into sections where each family can seat without being seen by the other clients. This allows for enough of comfort and privacy for each family.

This kind of restaurants have a deep religious and cultural root. Islam does not recommend eating out in public places, which is explained by the fact that it could be seen by the poor ones and those who have nothing to eat, exposing an evident inequality. Simultaneously,  Afghans treat meal as a very important ritual of the day, which should be consumed slowly and comfortably, sitting on a carpet. For this reason, hotels in Afghanistan do not put out any seats outside on the front, as this is normally the case in Europe. Afghan restaurants, despite being public spaces, need to ensure enough privacy and separation from other guests.

Chairs and tables are of no use in here, all guests spread around on a carpet, and eat by hands, previously washed with water. The main part of an Afghan meal is a flat bread naan or dodeh [in Pashto]. Such bread can take different shapes: round, oval or diamond-shape. One nips off a piece of a bread with right hand and presses it onto the dish, helping oneself with a thumb. After forming a tight ball of food in this way, one consumes such morsel. The fish comes as promised and is delightful.  These are small fish, well smoked and crispy (although their fishbones may be adding in to such crispiness). Everyone is happy.

After a meal and some rest, we head off back to Kabul. We have 120 km to go. Before us and behind as we can see a pilgrimage of cars with Kabuli registration plates making their way home ahead of a busy week. We feel a bit sleepy after the meal and we munch on cherries. Meanwhile, I am completing my crash course of Arabic numbers (which are so different from the ones used in the West) by reading registration plates.

Weekend po Afgańsku

Podczas gdy polskie media są zajęte pokazywaniem kolejnych to zamachów na VIP-ów i dygnitarzy panstwowych w Afganistanie, zastanawiam się, czy ktokolwiek w Polsce zdaje sobie sprawę, jak ciekawe możliwosci piątkowego odpoczynku dla zmęczonego tygodniem tłumu miejskiego oferują okolice Kabulu.

Stolica Afganistanu, Kabul, jest jedną z najwyżej położonych stolic świata, na wysokości prawie 1800 m.n.p..m i otoczona majestatycznymi górami Hindu Kuszu. Od wczesnych godzin porannych Kabul nagrzewa się w gorącym słońcu i wydziela ogromne ilości kurzu i pyłu, które zasłaniają dalekie pasma gór. Nic więc dziwnego, że ci Kabulczycy, których na to stać, w piątkowy poranek zapakowują swoją rodzinkę do Toyoty corolli (chyba jedyna marka samochodu, jaką znają Afgańczycy) i wyjeżdżają na mały piknik.

Buru Bekheir czyli szczęśliwej drogi!

Cała ekipa składa sie z 6 osób: Dyrektor afgańskiej organizacji dla której pracuję, jego żona i dzieci: malutka Hadidża i nieco starszy Obaid, nastoletnia Laila i ja.  Na ulicach Kabulu, jak zawsze panuje nieład i chaos, w którym najlepszym sposobem komunikacji jest częste używanie klaksonu, niezbędnika kierowcy. To wlasnie klaksonem na ulicach komunikuje się wiele przekazów: od złości na wpychający się przed szybę samochód, ponaglenie dla zbyt wolnych lub nieporadnych, znak powitania znajomego, aż po informację : ‘teraz moja kolej, przepuść mnie!’ .

Najwyraźniej duża część co zamożniejszych Kabulczykow planuje wyjazd na piknik, bo sa ogromne korki na wylotówce z Kabulu w stronę Mazari Sharif. Jeszcze tuż przed wyjazdem z miasta zatrzymujemy się, żeby kupić małego fast fooda po Afgańsku, czyli cieply, wypiekany na tłusto placek ze szczypiorkiem i jogurt. Takie pyszności są dostępne na straganach po obydwu stronach ulicy, gdzie można jeszcze kupić owoce, kebaby wszelkiej maści, napoje. Co gorliwsi sklepikarze podbiegają do samochodu i oferują swoje dobroci przez szybę.

Po wyjeździe z miasta po obydwu stronach drogi rozpościerają się suche pola, łąki, sady owocowe, winorośla, ogrody warzywne. Gdzieniegdzie, pośród tych łąk dostrzegam zielone flagi. Sa one postawione tam na znak pamięci ‘Szahidow’, czyli meczennikow, ktorzy polegli w obronie Afgańskiej ziemii w czasie okupacji sowieckiej w latach 1979-89. Niewiele dalej od tych ‘pomników pamięci’ dostrzegam kolejne pomniki, tym razem reprezentujące klęskę wojsk sowieckich z rąk Afgańskich wojowników, ‘mudżahedinów’: setki posępnych wraków czołgów u stóp gór, porzucone tutaj przez żołnierzy sowieckich, niezdolnych sprostać Afgańskiej partyzantce i srogości gór.

Około 2 godzin później docieramy do Ciesniny Salang, która ciągnie się w kierunku Mazar Szarif. Latem przejazd tędy jest widowiskowy: majestatyczne góry, bystro płynący potok i swieży powiew wiatru uprzyjemniają drogę kierowcom. Zimą przejazd przez cieśninę może być wręcz zabójczy: lód na drodze, lawiny, zamiecie snieżne, ogromne korki w tunelach górskich to tylko niektore z atrakcji czekające na smiałków. Sama droga jest bardzo kręta i wąska, co nie przeszkadza Afgańskim kierowcom pewnie wyprzedzać wlokące się samochody cieżarowe. A samochody cieżarowe to istny folklor afgański: nadwozia jak i blandeki są zdobione najbardziej kolorowymi i kiczowatymi wzorkami a przewieszone przez boczne lusterka kolorowe chusty nadają tym samochodom wyglad wozów cyrkowych.

Potok, melon i ryba

Wkrótce znajdujemy zjazd i zatrzymujemy się przy drodze, niedaleko rwącego potoku. Zabieramy ze soba olbrzymiego melona, nożyki i materac i schodzimy bliżej potoku, gdzie się rozbijamy wsród drzew orzecha wloskiego. Żona Szefa umiejętnie rozkraja melona, który bardzo szybko zostaje pochłonięty przez naszą gromadę. Nieco niżej, na brzegu potoku znajdują się prowizoryczne altanki, które zajmują przybywające coraz to liczniej rodziny. Niektore z nich sa dobrze przygotowane: członkowie rodziny niosą prowiant, owoce, garnki, termosy z zieloną herbatą, przenośne kuchenki polowe. Niedługo później czuję dolatujący od strony altanek kuszący smak jagnięcinki. Oni bedą biesiadować tu cały dzień, my jeszcze udajemy sie nad potok, ktorego woda jest krystalicznie swieża i zimna, po czym wracamy do samochodu i udajemy sie na obiecaną rybę do restauracji kilka kilometrow niżej.

Restauracja afgańska rózni sie od typowo europejskiej restauracji diametralnie. Zacznijmy od nazwy, na restaurację mowi sie tutaj ‘hotel’, na hotel natomiast ‘hostel’. Szanujący się ‘hotel’ afgański pomimo dostępnych miejsc siedzących, ma zawsze w ofercie miejsca w plenerze, na dywaniku. Są to czesto dostatecznie oddalone od siebie wysokie i szerokie siedziska, wyłożone dywanami, na ktorych spokojnie może sie zmieścić od 5 do 10 osób. Akurat w tej restauracji dostępne są pawilony tuż przy potoku, podzielone na segmenty, ktore zajmują klienci przychodzący z rodzinami. Zapewnia to kazdej rodzinie komfort i swobodę, bo obcy ludzie nie widzą co się jada i nie slyszą rozmów, jednocześnie mamy widok na potok, który jes od nas oddalony o kilka metrów.

Tego rodzaju restauracje mają podłoże kulturowo-religijne. W Islamie nie jest zalecane jedzenie w miejscach publicznych, gdyż tworzy to ewidentną nierowność między tymi którzy mają co jeść a tymi, którzy nie mają. Jednoczesnie, dla Afganczyka posiłek jest ważnym rytuałem dnia i powinien byc spożywany wygodnie, bez pośpiechu i na dywanie. Dlatego też ‘hotele’, nigdy nie maja stolików wystawionych na chodnikach, jak to typowe w Europie, i mimo, że są miejscami publicznymi, zapewniają klientom wystarczający komfort i separację od innych gości.

Stołów i krzeseł tutaj się nie używa, wszyscy się rozkładają na dywanach i poduchach. Jedzenie spożywa się po bożemu, rękoma, uprzednio umytymi wodą. Glówną częścia każdego afgańskiego posiłku jest chleb, ‘naan’, plaski podpłomyk, o rożnych kształtach: moze byc okrągły, owalny, rombowy. Prawą reką odrywa się część chleba i przyciska się go do potrawy, pomagajac sobie kciukiem, po czym tak uformowaną kulkę jedzenia wprowadza sie do jamy ustnej. Obiecana rybka, prosto z potoku smakuje wybornie. Sa to bardzo drobne rybki, dobrze zapiekane, chrupkie (na pewno dużo chrupkości dodają drobne ości) i bardzo smaczne.

Po strawie i odpoczynku udajemy sie w drogę powrotną do Kabulu. Przed nami okolo 120 km drogi. Za nami jak i przed nami widzimy znów pielgrzymkę samochodow z kabulskimi rejestracjami ciągnących do domów, prac i tygodniowej krzątaniny. Zmęczeni podróżą i senni po posiłku, w ciszy zagryzamy czereśnie a ja jeszcze tylko dopełniam kursu cyfr arabskich (które nijak sie mają do tych stosowanych w Europie!) z tablic rejestracyjnych.


2 thoughts on “Weekend the Afghan way – Weekend po Afgańsku

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s